દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત એટલે કે સુપ્રીમ કોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ધર્મ પરિવર્તન સાથે જ અનુસૂચિત જાતિ (SC)નો દરજ્જો તાત્કાલિક અને સંપૂર્ણ રીતે ખતમ થઈ જાય છે. આ નિર્ણય સામાજિક અને કાનૂની બંને ક્ષેત્રે ચર્ચાનો વિષય બની રહ્યો છે.
શું છે ચુકાદાનો સાર?
ન્યાયમૂર્તિ પ્રશાંત કુમાર મિશ્રા અને એન.વી. અંજારિયાની બેન્ચે જણાવ્યું કે હિન્દુ, સીખ અથવા બૌદ્ધ ધર્મ સિવાયના કોઈપણ ધર્મને માનનાર વ્યક્તિને અનુસૂચિત જાતિનો દરજ્જો આપી શકાય નહીં. કોર્ટે ભારપૂર્વક કહ્યું કે, જો કોઈ વ્યક્તિ અન્ય ધર્મ અપનાવે છે, તો તે SC તરીકેના તમામ અધિકારો—જેમ કે આરક્ષણ, કાનૂની સુરક્ષા અને લાભો—તુરંત ગુમાવે છે. આ નિયમ “સંપૂર્ણ અને અપવાદરહિત” છે.
હાઈકોર્ટના નિર્ણયને મંજુરી
આ ચુકાદો આંધ્ર પ્રદેશ હાઈકોર્ટના 30 એપ્રિલ, 2025ના નિર્ણયને યથાવત રાખે છે. હાઈકોર્ટે જણાવ્યું હતું કે ખ્રિસ્તી ધર્મમાં જાતિ પ્રથા માન્ય નથી, તેથી ખ્રિસ્તી બનેલી વ્યક્તિને SC/ST એટ્રોસિટી એક્ટનો લાભ મળી શકતો નથી.
આ કેસમાં એક પાદરીએ ફરિયાદ દાખલ કરી હતી, જેને હાઈકોર્ટે રદ કરી હતી અને હવે સુપ્રીમ કોર્ટે પણ એ નિર્ણયને માન્ય રાખ્યો છે.
બંધારણીય આધાર
સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે 1950ના “Constitution (Scheduled Caste) Order” મુજબ, જો કોઈ વ્યક્તિ નિર્ધારિત ધર્મ સિવાયના ધર્મમાં પરિવર્તિત થાય, તો તે જન્મથી મળેલો SC દરજ્જો પણ ગુમાવે છે.
આ ચુકાદો સ્પષ્ટ સંદેશ આપે છે—ધર્મ અને જાતિનો દરજ્જો કાનૂની રીતે જોડાયેલો છે. એક સાથે અલગ ધર્મ અપનાવીને SCનો લાભ લેવાનો દાવો સ્વીકાર્ય નથી.
